oliwa z oliwek

Oliwa z oliwek – składniki odżywcze i właściwości

Skąd pochodzi oliwa z oliwek i jak jest wytłaczana?

Oliwa z oliwek – produkt tak powszechny, że każdy z nas przynajmniej raz w życiu miał ją w swoich rękach. Wszyscy kojarzymy ją przez jej apetycznie nasycony kolor oraz charakterystyczną ostrość w smaku. Niewiele osób jednak wie, jaki jest sekret jej wyjątkowości. A jest zakorzeniony bardzo głęboko, albowiem znalazła swoje miejsce już w życiu starożytnych Greków, Rzymian czy Egipcjan. Czym właściwie jest i dlaczego jest dla nas tak istotna?

Olea Europea, czyli drzewo, z którego tworzony jest główny bohater dzisiejszego wpisu to niezwykła roślina. Rozpowszechniona głównie w rejonach morza śródziemnego, osiąga wysokość do 12m i owocuje po raz pierwszy w wieku 4-5 lat. Jego wyjątkowość tkwi w długowieczności i wytrzymałości. Jest drzewem wiecznie zielonym, przeżyje nawet w bardzo suchym klimacie, a dożyć potrafi nawet do 1000 lat!

Oliwa z oliwek powstaje na skutek tłoczenia mechanicznego owoców drzewa oliwnego. W zależności od stopnia ich dojrzałości, terminie zbioru oraz odmiany użytej do tłoczenia, możemy spotkać oliwę o zabarwieniu jasnym, słomkowym i delikatniejszą w smaku, oraz ciemnozieloną o smaku ostrzejszym, bardziej pieprznym. Kolor gotowego produktu zawdzięczamy ilości chlorofilu zawartego w owocach. A ostry posmak oleuropeinie – związkowi z grupy kumaryn, którego największe stężenie znajdziemy w mniej dojrzałych, zielonych oliwkach. Wspominamy tu o owocach mniej dojrzałych, ponieważ wiele osób często nie wie, że oliwki zielone i czarne to ten sam owoc. Różni je jedynie faza dojrzałości. Tym samym ciemnozieloną oliwę zyskujemy z oliwek mniej dojrzałych, a jaśniejszą z oliwek o ciemniejszym już kolorze.

Tłoczenie oliwy z oliwek krok po kroku

Zbiory oliwek do tłoczenia rozpoczyna się jesienią, a sam proces wymaga precyzyjności i zachowania dość wymagających standardów. Owoce są bardzo delikatne – po upadku z gałęzi szybko zaczynają się utleniać i chłonąć jak gąbka aromaty z ziemi. Uniemożliwia to wytłoczenie oliwy dobrej jakości, dlatego do jej produkcji stosuje się tylko oliwki zebrane prosto z drzewa. A cały proces tłoczenia odbywa się maksymalnie kilka godzin później. Zapobiega to pochłonięciu przez owoce aromatów z zewnątrz i utlenieniu tłuszczów. Oliwki najpierw z troską myje się i obiera z liści.

Następnym krokiem jest miażdżenie i mieszanie, aby łatwiej było oddzielić sok od czystego tłuszczu. Na tym etapie temperatura nie powinna przekraczać 27 stopni Celsjusza, aby nie zniszczyć jej właściwości. Dawniej miażdżyło się owoce ręcznie. Obecna technologia pozwala na wydajniejsze miażdżenie maszynowe, mimo tego nadal istnieją tłocznie, w których wytwarza się oliwę w sposób tradycyjny. Miazga owocowa trafia następnie do specjalnej wirówki, która oddziela fazę wodną od olejowej. Fazę olejową poddaje się dwuetapowej filtracji w celu usunięcia resztek owoców. A następnie, jeśli przejdzie pomyślnie wszystkie badania laboratoryjne jak i organoleptyczne – butelkuje się jako gotowy produkt. Pozostałą wodę wykorzystuje się do nawadniania upraw, co jest świetnym ruchem w myśl ochrony środowiska i zasady less waste.

Z 500kg owoców otrzymujemy blisko 60l oliwy! Cały proces maszynowego tłoczenia oliwy trwa bardzo krótko, ponieważ zaledwie 50 minut. Wymaga jednak dbałości o każdy szczegół – jeden niewłaściwy ruch, i produkt nie nadaje się do sprzedaży. Przy wyborze najlepszego produktu warto zwrócić uwagę na informację o tłoczeniu. Oliwa nierafinowana, z pierwszego tłoczenia, ma zagwarantowane zachowanie wszystkich swoich walorów zdrowotnych.

Składniki oliwy z oliwek

Sama oliwa jest prawie równie delikatna co jej owoce. Zawarty w niej chlorofil jest bardzo wrażliwy na światło słoneczne. Z tego względu butelkowana jest tylko w ciemne, szklane opakowania, a najlepszym sposobem przechowywania jest chłodna, zamykana szafka. Warto o to zadbać, aby zachować wszystkie jej dobrodziejstwa. Oprócz wielu nienasyconych kwasów tłuszczowych (których jest aż 86%) znajdziemy również około 230 substancji o wykazanym działaniu wspierającym prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Najbardziej istotne to antyoksydanty, związki fenolowe, skwalen, sterole, karotenoidy oraz bomba witamin takich jak A, D, E i K.

Antyoksydanty są wyjątkowo skutecznym konserwantem, dzięki czemu oliwa jest wysoce odporna na jełczenie i odpowiednio przechowywana długo zachowuje swoją świeżość. Istotną rolą antyoksydantów w naszej diecie jest usuwanie wolnych rodników odpowiedzialnych za starzenie się komórek organizmu, dzięki czemu dłużej cieszymy się zdrowiem i młodym wyglądem. Antyoksydanty chronią nas również przed wirusami i bakteriami, podnosząc odporność i zmniejszając przy tym ryzyko infekcji.

Skwalen, sterole i witamina E skutecznie blokują namnażanie się komórek nowotworowych. Wykazano, że oliwa z oliwek wspiera funkcjonowanie układu krwionośnego i  zapobiega miażdżycy, oraz jest skutecznym sprzymierzeńcem w profilaktyce zakrzepicy, cukrzycy, chorób układu pokarmowego i jest bezpieczna dla osób borykających się z problemami z wątrobą i pęcherzykiem żółciowym. Karotenoidy i luteina są silnym sprzymierzeńcem w zadbaniu o zdrowy wzrok. Wspomniane wyżek nienasycone kwasy tłuszczowe zostają wykorzystane niemal w całym organizmie. Od wspierania pracy mózgu, przez zdrową energię do codziennego funkcjonowania, aż po prawidłowo zbudowane błony wszystkich naszych komórek.

Stosunek kwasów jednonienasyconych do wielonienasyconych jest neutralny, dzięki czemu niezależnie od spożywanej ilości, nie doprowadzimy do niezdrowego nadmiaru żadnych z nich. Nie bez powodu dieta śródziemnomorska, której stałym elementem są duże ilości oliwy, została uznana za najzdrowszy sposób odżywiania dla człowieka. A ludzie, którzy ją stosują, cieszą się dobrym zdrowiem przez całe życie.

Zastosowanie oliwy z oliwek w kuchni

W przyrządzaniu potraw ma nieograniczone zastosowanie, od wykorzystania w czystej postaci po użycie jej jako półproduktu podczas tworzenia dodatków do obiadu. Świetnie podbija i zaostrza smak dania, warto dolewać ją do wszelkiego rodzaju warzyw i sałatek. Ze względu na fakt, że niektóre witaminy są rozpuszczalne tylko w tłuszczach, dzięki skropieniu oliwą naszej surówki wchłoniemy więcej witamin niż jedząc surowe warzywo. Jest doskonałą bazą do sosów i dressingów, czego przykładem jest rozsławiony, a jednocześnie pyszny i uniwersalny sos vinaigrette. Nie obejdzie się bez niej sałatka z pomidorów i mozzarelli,  a i zwykły chleb polany oliwą i oprószony solą smakuje nadzwyczaj pysznie. Oliwa jest nieodzownym elementem przepisu na tradycyjną, włoską pizzę, jak i znajduje swoje miejsca podczas tworzenia słodkich wypieków i deserów.

Oliwa z oliwek w naturalnych kosmetykach

Oliwa z oliwek to ponadto jeden z lepszych, naturalnych produktów kosmetycznych o działaniu przeciwstarzeniowym. Jej zbawienny wpływ na skórę doceniono już w czasach starożytności. Stosowano ją jako kosmetyk nawilżający w starożytnych Indiach, Palestynie i Armenii. Nienasycone kwasy tłuszczowe skutecznie odbudowują zaburzoną barierę hydrolipidową skóry, tym samym podnosząc jej naturalną odporność i wytrzymałość na czynniki zewnętrzne. Oliwa łagodzi podrażnienia i uczucie ściągnięcia, a właściwości antybakteryjne są sprzymierzeńcem w przypadku drobnych krost i wyprysków. Dzięki zawartości witaminy A, E oraz retinolu działa intensywnie przeciwzmarszczkowo, wygładza strukturę skóry, odświeża koloryt, a skóra staje się jędrna i elastyczna. Tworząc barierę ochronną chroni naskórek przed czynnikami zewnętrznymi takimi jak smog, zakurzenia, mróz, promieniowanie UV oraz chroni przed nadmierną utratą wody z głębszych warstw skóry właściwej, dzięki czemu kontrolujemy odpowiedni poziom jej nawilżenia. Zastosowanie zewnętrzne na skórę jest niezwykle szerokie – możemy użyć jej jako samodzielny środek pielęgnacyjny, jako emolient dodany do wody podczas kąpieli, może być świetną bazą do domowych peelingów. Dzięki swojej naturalności idealnie sprawdza się jako preparat do demakijażu, który bez podrażnień i  szczypania w oczy perfekcyjnie usuwa nawet najmocniejszy makijaż.

Dla kogo oliwa z oliwek?

Zbawienny wpływ zaobserwujemy również na pozostałe części ciała, które chcemy objąć specjalną pielęgnacją. Regularne namaczanie paznokci w ciepłej oliwie wzmacnia je i regeneruje, paznokcie rosną twardsze i bardziej błyszczące a skórki wokół nich miękną i są mniej widoczne. W przypadku wysuszonych stóp i dłoni po użyciu odrobiny oliwy w mgnieniu oka zaobserwujemy korzystną poprawę ich wyglądu. Oliwa może także pełnić funkcję ekspresowego S.O.S dla przesuszonych i zniszczonych włosów, jej dodatek do ulubionej maski wspaniale uzupełnia pielęgnację, przy regularnym stosowaniu włosy stają się miękkie, błyszczące i elastyczne. Posiadaczki cienkich brwi i rzęs podczas użytkowania obserwują znaczne zagęszczenie i pogrubienie naturalnej oprawy oka.

Doceniona została dodatkowo podczas tworzenia kosmetyków pielęgnacyjnych. Dodatek oliwy z oliwek znajdziemy w kremach ochronnych i przeciwstarzeniowych przeznaczonych do skóry dojrzałej, delikatnej, przesuszonej, w intensywnie regenerujących kremach do rąk, maskach i mleczkach do ciała. Gości regularnie w składach gotowych szamponów i masek do włosów, naturalnych wcierkach do paznokci i preparatach zagęszczających brwi i rzęsy. Zmydlając ją, produkuje się na świecie niezwykle delikatne środki myjące i piorące. Oliwa z oliwek jest jednym z trzech składników legendarnego, syryjskiego mydła Aleppo, które nadaje się dla każdej skóry od niemowlęcia, przez atopową i alergiczną aż po skórę osób starszych, wymagającą szczególnej pielęgnacji.

Co jest ciekawostką – oliwa z oliwek jest produktem tak drogocennym, że znalazła swoje miejsce w wielu kulturach i religiach. W samej Biblii wspomniano o niej aż 140 razy, a w obrzędach chrześcijańskich brała udział w sakramentach chrztu, bierzmowania oraz wszelkiego rodzaju namaszczeniach i święceniach. Gołębica z gałązką oliwną traktowana jest jako powszechnie znany symbol pokoju między narodami. Wiele wzmianek znajdziemy także w Iliadzie i Odysei, gdzie łoże Odyseusza wystrugane było z drzewa oliwnego, a jego ciało nacierane było oliwą, aby zachować młodość i witalność życiową. Atena, dzięki mitologicznemu stworzeniu drzewa oliwnego aby nakarmić ludzi, wygrała palmę zwycięstwa, dzięki czemu zyskała sprawowanie pieczy nad miastem. Miasto to zostało później nazwane na jej cześć Atenami. Oliwa z oliwek stanowiła również środek do masażu ciała stosowany przez zawodników olimpijskich. Wśród zwyczajów Greków powszechnym środkiem kosmetycznym były perfumy zrobione na bazie oliwy z oliwek z dodatkiem wyciągów z ziół oraz kwiatów. To tylko kilka przykładów legendarnych i pradawnych zastosowań dla tego płynnego złota, dzieje oliwy są tak rozległe, że nie sposób zliczyć wszystkich jej zasług w historii ludzkości. 

W zasadzie można śmiało stwierdzić, że oliwa z oliwek ma same plusy i zero minusów. Są ludzie którzy jej nie tolerują ze względu na swój specyficzny smak, jednak biorąc pod uwagę szereg korzyści jakie otrzymujemy, zdecydowanie warto po nią od czasu do czasu sięgać, nawet, jeśli po prostu domieszamy ją do jogurtu lub kremu do twarzy.

Zostaw komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Wózek sklepowy
Przewiń do góry